19 Ocak 2019 08:25
Google Reklamlar
Bal Grntle
 Bal Yazdr
BEHLL DANA HZ
telbiz halil
Meczb. Hak . ok tannm evliydan biri. Asl ismi Vheyb bin mer Sayrf'dir. Behll-i Dn adyla hret buldu. Doum trihi kesin olarak bilinmemektedir. Kfeli olduu hlde mrnn ounu Badt'ta geirdi. Hrn Red'in kardei olduuna dir rivyetler varsa da asl yoktur. Hrn Red'e nashat verirdi. Herkese ders olacak hikmetli szleri ok mehrdur. 805 (H.190) senesi Badt'ta veft etti. Dicle kenarnda unziyye kabristanlna defnedildi.

Behll-i Dn, zamnn byklerinin sohbetlerinde bulundu. Eymen bin Nbil, Amr bin Dnr ve sm bin Ebi'n-Necd'den hads-i erf rendi. bretli mnl szler syledi. Menkbeleri dilden dile aktarld.

Oyun iin yaratlmadk

Behll-i Dn bir gn Badt sokaklarndan birinde giderken, oynayan ocuklar grd. ocuklardan biri ise bir keye ekilmi onlara bakyor ve alyordu. Behll-i Dn o ocuun yanna gitti ve;

"Ey ocuk niin alyorsun? Gel sana bir eyler alaym da sen de arkadalarnla oyna." dedi ve ocuun ban okad.

ocuk baklarn Behll'e evirdi ve;

"Ey akl az adam! Biz oyun iin yaratlmadk." dedi.

Behll bu sze at ve ocua;

"Ey olum! Peki niin yaratldk." diye sordu.

ocuk;

"Allah tely bilmek ve O'na ibdet etmek iin." dedi.

Behll hazretleri;

"Peki bunun yle olduunu nereden biliyorsun?" diye sordu.

ocuk, M'minn sresinin 115. yet-i kermesini okuyuverdi. Melen; "Sizi ancak bouna yarattm ve gerekten bize dndrlmeyeceinizi mi zannettiniz?"

Hazret-i Behll tekrar;

"Ey ocuk. Sen hakmne konutun. Bana biraz daha nashat et." dedi ve alamaya balad. Kendinden gemiti.

Kendine geldiinde ocua;

"Ey olum! Senin gnhn yok. Sen bir ocuksun. Nasl oluyor da byle dnebiliyorsun?" diye sordu.

ocuk da;

"Ey Behll! Babam ate yakarken grdm. ri odunlar kk rplarla tututuruyordu. Ben de Cehennem'in yanan kk odunlarndan olacamdan korkuyorum." dedi.

Bu szler zerine Behll-i Dn hazretleri tekrar alad. Kendinden geti. Kendine geldiinde ocuu yannda gremedi. Oradakilere bu ocuun kim olduunu sordu.

Onlar;

"Tanmadn m?" dediler.

Behll;

"Hayr." deyince, onlar;

"Bu, hazret-i Hseyin evldndan seyyid bir ocuktur." dediler.

Behll de; "Ancak byle bir aacn meyvesi bu kadar olgun olabilirdi." deyip oradan ayrld.

Sayya smaz

Bir gn Behll-i Dn'ya;

"Basra'daki Hak klarn sayar msn?" dediler.

O;

"Bunlar sayya smaz. sterseniz yle olmayanlar syleyeyim. Zr bunlar birka tnedir." diye cevap verdi.

Soranlar zr dileyip oradan ayrldlar.

Sohbet

Bir gn Behll' kabristanda grdler. Ayaklarn kabir talar arasna sokmu toprakla oynuyordu.

Kendisine;

"Ey Behll ne yapyorsun?" diye sordular.

Onlara gyet skin olarak;

"Bana eziyet etmeyen, gybetimi yapmayan insanlarla oturup sohbet ediyorum. Bunlar sa olanlardan daha emin." diye cevap verdi.

Ne Nasihat stiyorsun?

Bir gn devrin halfesi Hrn Red ile karlat.

Halfe;

"Seni grdme ok sevindim. nk uzun zamandr seninle konumay arzu ediyordum." dedi.

Hazret-i Behll gld ve;

"Benim byle bir arzum yoktu." cevbn verdi. Buna ramen Hrn Red kendisinden nashat istedi. "Ne nashat istiyorsun? u sarayna bak, bir de kabirlere bak! Bunlardan ibret almayan, nashat almayan nelerden alr! Hlin ne olacak, ey mminlerin emri! Yarn Cenb- Hakk'n huzruna kacaksn. Byk kk yaptn her eyden sul olunacaksn. Bunlara nasl cevap vereceksin iyi dn! Bu hesap zamnnda a ve susuz olacaksn, plak bulunacaksn. Orada bulunanlar sana bakp glecekler. Perian hlin orada meydana kacak, baka nashat ne yapacaksn?" dedi. Adleti ile mehr olan Hrn Red onun nashatlarndan ok istifde ettiini bildirdi.

Buday tanesi bir dinar olsa

Bir zaman Badt'ta fiyatlar ok ykselmiti. Hayat pahall ekilmez bir hl ald. Muhammed bin smil bin Eb Fudayl gelerek;

"Ey Behll! Mslmanlarn ve btn insanlarn hatt hayvanlarn rahatlamas iin Allah telya du etmez misin?" dedi.

O yle cevap verdi:

"Allah telya yemin ederim ki, ben bu ie karmam. Eer bir buday tnesi bir dinar olsa, bize emrettii gibi Allah telya ibdet etsek, O bize vdettii gibi rzkmz verir." Sonra ellerini birbirine vurarak; "Ey dnyy ve sslerini toplayan, gzleri uykudan lezzet almayan kimse, nefsinle urap hirete bir tedrik yapmadn, kymet gnnde Allah telya ne cevap vereceksin?" dedi.

Benim de Rabbimdir

Abdullah bin Mihran anlatyor:

Hrn Red hacca gitti. Dnnde bir mddet Kfe'de istirahat etti. Sonra yola kaca zaman herkes kendisini yolcu etmek iin sokaa dkld. Behll de kmt. ocuklar onunla oynayp eleniyorlard. Tam o srada Hrn'un develer zerinde muhteem kfilesi gzkt. ocuklar da Behll' brakp onun seyrine koyuldular. Tam Hrn'un geldii srada Behll yksek sesle:

"Ey Hrn!" diye seslendi.

Hrn, perdeyi kaldrarak:

"Buyur Behll, ne istiyorsun?" dedi. Behll:

"Ey Mminlerin Emri! Eymen bin Nil, Kudame bin Abdlmir'den bize yle haber verdi ve dedi ki:

"Ben Resl-i ekremi Arafat'tan dnte grmtm. Kzl bir deveye binmiti. Yannda kimse dvlmedii gibi, kimse de kovulmazd. "Yol verin, yol verin!" diyen mndileri de yoktu. Sen de bu usle riyet eyle. Bilmi ol ki; tevzu ile yolculuk etmen, kibir ile seyhatinden hayrldr."

Behll Dn yine;

"Badt ve etrafn nrlandrp aydnlatacak hediyeler gtryor musun?" dedi.

Halfe;

"Bu hediyeler nasl olur?" deyince,

Behll hazretleri;

"nsanlara Allah telnn sevgisini, O'ndan korkmay, onlara rnek olacak ekilde hl ve hareketler, onlar hakknda temiz ve gzel dncelere shib olmak en gzel hediyedir." dedi.

Bunu dinleyen Hrn Red alayarak;

"Ey Behll, biraz daha anlat!" dedi.

Behll:

"Memleketinin bir kesinde bir mazlum zulme urasa, sen memleketin dier kesinde bile olsan, Allah tel bunun hesbn senden soracak. Allah tel Kur'n- kermde melen; "phesiz ki iyiler Nam Cenneti'ndedir. Ktler ise Cehennem'dedir." buyurdu (nfitar sresi: 13-14). hirette, Cennet veya Cehennem dnda gidilecek nc bir yer yoktur. O hlde hazrln buna gre yap." dedi.

Halfe;

"Amellerimiz hakknda ne dersiniz?" diye sordu.

Behll hazretleri;

"Allah teldan korkarak ve emrettiine uygun olarak yaplan amel makbuldr." buyurdu.

Halfe;

"Peygamber efendimizle, akrablk olarak yaknlmz hakknda ne dersiniz?" diye sordu.

Behll;

"Peygamber efendimize akrablktan ziyde, bildirdii hkmlere ballkta yakn olmak daha mhimdir." dedi.

Halfe;

"Peygamber efendimizin efatine kavuabilecek miyiz?" deyince de,

Behll;

"Onu Allah tel bilir." buyurdu.

Halfe;

"Nasl yaayalm?" diye sordu.

Behll;

"Allah'tan kork. Her hlinde Muhammed aleyhisselmn snnetine tbi ol. Bu durumda en krl yolu semi olursun." dedi.

Halfe;

"ok gzel sylyorsun, u hediyemi kabl et." dedi.

Behll hazretleri de;

"Onu kimden aldnsa ona ver. Dnydaki shipleri yakana yapmadan nce, verenin yoluna harca. Bunu burada yap. hirete kalrsa onlara bir ey bulup veremezsin, rz edemezsin." diye cevap verdi.

Paray almaynca, Hrn Red;

"Para borcun varsa onu deyelim." dedi.

Behll:

"Kfe'de birok ilim shipleri vardr. Bor ile borcun denmeyeceinde ittifak etmilerdir." dedi.

Hrn Red:

"Bri ihtiycn temin edelim." deyince,

Behll hazretleri;

"Allah tel senin Rabbin olduu gibi, benim de Rabbim'dir. Seni hatrlayp beni unutmas muhldir." buyurdu.

Hrn Red, bu szleri iitince alad.

Her koyun kendi bacandan

Bir gn halka doru yolu gstermek iin syledii szlerden rahatsz olanlar, Hrn Red'e gidip;

"Sultanm, bizim yaptklarmzn ona ne zarar var? Bizi kendi hlimize braksn. Sonra her koyun kendi bacandan aslr." gibi szlerle ikyet ettiler. Bunun zerine Hrn Red, Behll Dn'y artp, halkn isteini bildirdi.

Behll Dn hi sesini karmadan saray terk etti. Birka koyun alp kesti, bacaklarndan mahallenin ke balarna ast. Bunu gren halk glerek; "Deliden baka ne beklenir, yapt iler hep byle zten." diyorlard. Aradan gnler getike, aslan hayvanlar kokuyor, bundan da btn mahalle zarar gryordu. Kokudan durulmaz hle gelince, ayn kiiler Hrn Red'e gidip, durumu anlattlar. Behll Dn'y artp, sorduunda:

"Bir ktnn herkese zarar olduunu herhalde anladlar. Ben bir ey yapmadm, her koyunun kendi bacandan asldn onlara gsterdim." diye cevap verdi.

Bazmz Bazmza

Hasan bin Sehl anlatr:

Bir gn ocuklar, hazret-i Behll'e ta atmaa baladlar. Tan birisi vcdunu kanatnca,

"Ey ocuklar! Ben, Allah telya tevekkl ettim. O elbette bana kfidir. O ne gzel vekildir. Ancak Allah telya yaklamak insana rahatlk verir. nsanlara ez ve cef yapanlar hi merhametli olur mu?" dedi. Ben dayanamadm.

"Ey Behll, ocuklar sana tala vuruyorlar, sen onlara merhamet ediyorsun. Bu nasl itir?" dedim.

O da,

"Sus!.. Allah tel, benim znt ve acm, onlarn da sevincinin okluunu elbet biliyor. Bzmz, bzmza balamas umulur." buyurdu.

Kaybolan deve

Adamn birisi namaz klmaz, dier ibdetleri yapmaz ama her gece yatarken;

"Y Rabb! Bana Cennet'ini ver!" diye du ederdi.

Bir gece ayn ekilde yatt. Ge vakitte, damdan bir tkrt geldiini hissederek uyand. Hemen kp;

"Kimsin, orada ne aryorsun?" dedi.

Damda bulunan Behll Dn idi ve;

"Devem kayboldu da onu aryorum." dedi.

Ev shibi,

"Kaybolan deve damda olmas mmkn m? Bu aklszlk deil midir?" deyince,

Behll-i Dn;

"Senin, hi ibdet etmemen ve sonra da Allah teldan Cennet'i istemen daha aklszlk deil midir?" buyurdu.

Ev shibi O zaman, Behll-i Dn'nn kendisine nasihat vermek iin byle yaptn anlad. Hatsn anlayp, tvbe etti ve ibdetlerini aksatmadan yapmaya balad.

Bu kapya gelecek

Bir gn Behll-i Dn'nn evine hrsz girmi, evde ne bulduysa gtrmt. Doruca kalkp kabristnla gitti ve kapsna oturdu. Bunun farkna varanlar bana toplanp;

"Niin hrszn peinden gitmedin de buraya geldin?" dediler.

Onlara;

"Yolunu arm o adamcaz burada bekliyorum." diye cevap verdi.

Bu sze oradakiler kahkaha ile gldler ve;

"Hay Allah iyiliini versin, o adamn burada ii ne?" dediler.

Bunun zerine Behll hazretleri;

"Siz hi merak etmeyin o mutlak bu kapya gelecek. Ecel onu buraya getirecektir." buyurdu. Bu szler zerine herkes derin dncelere dald.

Bo Taht

Behll bir gn Hrn Red'in taht odasn bo buldu ve kp tahta oturuverdi. Bunu gren askerler onu kam ile dvmeye baladlar. Askerler vurduka o;

"Vah Hrn Red. Vah Hrn Red!" diyordu.

O esnda halfe geldi ve manzara karsnda donup kald. Askerleri uzaklatrdktan sonra;

"Ey Behll! Bu ne hl?" diye sordu.

Behll;

"Senin iin alyorum. Burada taht bo bulup bir an oturdum. Bu kadar krba yedim. Sen ise senelerdir bu tahtn zerinde oturuyorsun. Hlin ne olur diye dndm."

Hrn Red;

"Peki ne yapmam lzm?" dedi.

ehll;

"Mdem ki bu ykn altna girdin. Zulme meyletme. Adlet zere ol. Bylece tahtnda otur." buyurdu.

En ok

Behll Dn hazretlerinin halfe Hrn Red'e bir nashati de yle oldu.

Bir gn halfeye;

"Ey Hrn Red! Yer iinde, yer zerinde ve gklerde ok olan nedir?" diye sordu.

Hrn Red;

"Bunu bilmeyecek ne var? Yer iinde ller, yer zerinde hayvanlar ve bitkiler, gkte ise meleklerdir." dedi.

Behll; "Deil." buyurdu.

Halfe;

"Nedir?" deyince,

Behll-i Dn;

"Ey Halfe! Yer iinde ok olan llerin pimanlklar, yer zerinde insanlarn hrs ve tamah, gkte ise dil hkmdarlarn sevaplardr." buyurdu.

Bu szler zerine Hrn Red alamaya balad.

Ryadaki padiahlk

Bir gn Hrn Red, Behll ile grmek, hikmetli szlerini duymak istedi. Bu ekilde adamlarn gnderip Behll' getirmelerini syledi. Gidenler Behll' bo bir mezar iinde uyur buldular. Uyandrdklarnda;

"Siz ne yaptnz. Beni pdihlk makmndan indirdiniz. imdi ben ne yapacam." dedi.

Grevliler gidip bu szleri halfeye bildirdiler. Hrn Red onun bu hline bir mn veremedi, huzruna geldiinde;

"Ey Behll! Bu ne i. Sen hangi pdihlktan indirildin?" dedi.

O, bu soru zerine;

"Ey Halfe! Rymda kendimi hkmdr olmu grdm. Tahtmda oturuyordum. Hizmetilerim vard. Saltanat ve ihtiam iinde idim. Lkin senin adamlarn beni uyandrd ve tahtmdan oldum."

Bu szlere Hrn Red gld ve;

"Ey Behll! Rydaki pdihla tibr olur mu?" dedi.

Bunun zerine Behll hazretleri;

"Ey mminlerin emri! Benim hkmdarlm ile seninki arasnda ne fark var. Ben gzlerimi anca hayat buldum. Sen gzlerini kapayacak olsan ebediyyen emirlikten decek saltanatndan olacaksn ve nedmet, pimanlk gnn balayacak. O halde hangimizin hkmdrlna tibr yoktur siz syleyin." dedi.

Bunun zerine Hrn Red syleyecek sz bulamad.

Ne sylersen syle

Behll-i Dan hazretleri bir gn Badt sokaklarndan birinde giderken, iki kiinin kyasya kavga ettiklerini grd. Biri dierine aza alnmayacak eyler sylyordu.

Behll-i Dn onun yanna yaklap;

"Sen bize gel ne sylersen syle lkin bizden bir tek kelime karlk alamazsn." dedi.

fkeden deliye dnm adam birden durdu ve;

"Ey Behll; Beni o malb edemedi. Lkin sen malb ettin." dedi. Bylece kavgaclar dv brakarak hatlarn anladlar.

Hrka

Bir gn halfe Hrn Red Behll-i Dn'ya kymetli bir hrka hediye etmek istedi:

"Ey Behll! u paha biilmez hrkay giy. Benim sana hediyemdir." dedi.

Behll-i Dn hazretleri geri ekilip;

"Ben ancak pamuklu hrka giyebilirim. Pederimin bana nashat ve vasiyeti u idi: "Olum! Toprak stnde yat. Lkin bir dek kazanmak iin kimsenin nnde eilip, el etek pme, pamuk hrka ile de yetin."

Birisi Behll-i Dn'ya gidip; "Ey Behll! Olum veft etti. Kabir tana ne yazaym." dedi. Behll hazretleri buna glp; "Dn altmda olan imenler bugn stmde yeerdi. Ey yolcu, bil ki u toprak, gnahlardan baka her eyi rtmektedir, yaz." dedi.

Biz de vaktiyle gzel yiyeceklerdik

Halfe Hrn Red bir gn Behll-i Dn ile sohbet ederken;

"Ey Behll! Sana saraymda bir oda ve hizmetiler vereyim. Yeter ki bu eski elbiselerden kurtul. Yenilerini giy. nsanlar arasna kar." dedi.

Bunun zerine hazret-i Behll;

"Msde ederseniz bir danaym." dedi.

Halfe;

"Kime danacaksn, kimsen yok ki?" diye cevap verdi.

Behll de; "Ben danacam yeri biliyorum." dedi ve oradan ayrld.

Hrn Red arkasndan adamlar salp danaca yeri renmek istedi. Behll gide gide ehir dnda bir mezbelelie gitti. Ban eip bir eyler dinlermi gibi yapt. Bir eyler sylendi. Daha sonra oradan ayrld. Saraya yneldi. Sultann adamlar ondan nce saraya dnp hdiseyi halfeye bildirmilerdi. Behll huzra girince, halfe Hrn Red ona;

"Ey Behll! Syle bakalm verecein cevb." dedi.

Behll;

"Dantm efendim. Lkin insanlar arasna karmam mmkn deil." dedi.

Halfe heybetle;

"Ey Behll! Sen gidip plere danmsn, haberim oldu." dedi.

Behll de;

"Doru sylyorsun ben de onlara dantm. Onlar bana cevap verdiler ve;

"Ey Behll! Biz de vaktiyle en gzel ve nefis yiyecekler idik. Btn gzellikler bizde idi. Sevgi ve itibarmz oktu. Ne zaman ki insanlar arasna kartk. te bu hle geldik. pe atldk. Sen de sakn insanlarn arasna karma." dediler. Bu szlerdeki ince mnlar anlayan Hrn Red: "Haklsn." deyip dncelere dald.



1) Fevt'l Vefyt; c.1, s.228, 230
2) El-A'lm; c.2, s.77
3) El-Beyn ve't-Tebyn; c.2, s.230
4) Tabakt'l Kbr li'-a'rn; c.1, s.68
5) Ravd-ur-Reyyhn; s.60
6) Muhdart-l-Ebrr; s.409
7) slm limleri Ansiklopedisi; c.2, s.137
 
@SaruhaN
Hepsinde eit eit ders var..bret alana

Devamn bekliyoruz...
Ali Ekber OMAK
 
Atlanlacak Forum:
Saya
4,821,327 Tekil Ziyareti